Czy wiesz o Reformacji protestanckiej?

Reformacja (nazywana również Reformacją protestancką lub Reformacją europejską) była ważnym ruchem w zachodnim chrześcijaństwie w Europie XVI wieku, który stanowił religijne i polityczne wyzwanie dla Kościoła katolickiego, a szczególnie dla autorytetu papieża. Wynikała ona z postrzeganych błędów, nadużyć i nieścisłości w funkcjonowaniu Kościoła. Ponieważ reformy były akceptowane przez wielu księży, mnichów i teologów, nie zostały przyjęte przez papieża, co doprowadziło do rozłamu wśród przywódców Kościoła.

Przed Martinem Lutrem istniało wiele wcześniejszych ruchów reformatorskich. Chociaż Reformację zwykle uważa się za rozpoczętą wraz z opublikowaniem przez Marcina Lutra 95 tez w 1517 roku, został on ekskomunikowany przez papieża Leona X dopiero w styczniu 1521 roku. Sejm Rzeszy w Wormacji w maju 1521 roku potępił Lutra i oficjalnie zakazał obywatelom Świętego Cesarstwa Rzymskiego obrony lub propagowania jego idei.

Wynalezienie prasy drukarskiej przez Gutenberga umożliwiło szybkie rozpowszechnianie materiałów religijnych. Luter przetrwał po ogłoszeniu go banitą dzięki ochronie elektora Fryderyka Mądrego (słynne „porwanie”).

Reformatorzy argumentowali, że zbawienie w chrześcijaństwie jest stanem już dokonanym, opartym wyłącznie na wierze w Jezusa, a nie procesem wymagającym dobrych uczynków i „zasługiwania” na życie wieczne. Dlatego sprzedaż „biletów” do zbawienia (odpustów) przez Kościół katolicki była ostro krytykowana przez reformatorów i odrzucona. Luter podkreślał, że papież nie ma władzy nad czyśćcem, a tzw. skarbiec zasług (treasury of merit) nie ma podstaw biblijnych.

Reformacja rozwijała się dalej, obejmując m.in. rozróżnienie między Prawem (Stary Testament) a Ewangelią (Nowy Testament), całkowite oparcie się na Piśmie Świętym jako jedynym źródle właściwej doktryny (sola scriptura) oraz przekonanie, że wiara w Jezusa jest jedyną drogą do otrzymania Bożego przebaczenia grzechów (sola fide), a nie dobre uczynki.

Choć zwykle uznaje się to za naukę protestancką, podobne sformułowania były także obecne u katolików nurtów molinistycznego i jansenistycznego, a znacznie później również w refleksji części teologii katolickiej.

Tak więc Reformacja była początkiem protestantyzmu oraz podziału Kościoła zachodniego na Kościół rzymskokatolicki i protestantyzm (w tym luteranizm, anglikanizm, metodyzm, baptyzm, pentekostalizm i inne).

Uważa się ją również za jedno z wydarzeń, które wyznaczyły koniec średniowiecza oraz początek wczesnej nowożytności w Europie i epoki oświecenia.

Kapłaństwo wszystkich wierzących podkreśliło potrzebę pośrednictwa świętych czy kapłanów jako jedynych mediatorów, a obowiązkowy celibat duchowieństwa został zniesiony.

Simul justus et peccator („jednocześnie sprawiedliwy i grzesznik”) oznacza, że chociaż człowiek może się doskonalić, nikt nie jest w stanie stać się na tyle dobry, aby zasłużyć na Boże przebaczenie. Dlatego przebaczenie jest darem otrzymywanym darmo — z łaski i miłości Boga.

List Biskupa Tora na Dzień Reformacji 2022

List na Dzień Reformacji 2022 – Leeds, 30 października

„Prawda was wyzwoli” – przez wiarę, w łasce, z nadzieją

Są to znane słowa Jezusa. „Prawda” i „wolność” pozostają dziś również dwoma pojęciami o wielkim znaczeniu w dyskursie politycznym i filozoficznym współczesnego świata. Są one także dwoma kluczowymi słowami w naszym luterańskim dziedzictwie. Dla Lutra te dwa pojęcia łączą się z dwiema innymi podstawowymi rzeczywistościami teologicznymi: „wiarą” i „łaską”. Przez wiarę otrzymujemy Bożą łaskę, która nas wyzwala.

Konsekwencją tego odkrycia była nowa i twórcza wolność, która zakwestionowała zarówno ówczesne władze kościelne, jak i polityczne, kształtując nowe wartości oraz postawy odpowiedzialności i służby.

Nasze rozumienie Prawdy i Wolności / Wiary i Łaski jest dynamiczne i opiera się na naszym odczytywaniu Pisma Świętego. Zawsze będzie ono krytyczne i dynamiczne, ponieważ życie i historia nieustannie się rozwijają i zmieniają.

Dziś musimy przyznać, że Luter był częścią kultury autorytarnej, z której on i jego zwolennicy korzystali również teologicznie i politycznie, gdy doszli do władzy.

Jak przyszłe pokolenia będą patrzeć na nas żyjących na początku XXI wieku — tego nie wiemy. Jeśli chodzi o „Prawdę” i „Wolność”, wydaje się, że zaczynamy dostrzegać, iż nasze bogactwo z ostatnich około 200 lat opierało się na przemocy, ucisku i wyzysku innych ludzi. Społeczeństwo, które stworzyliśmy, wciąż skupia się na wzroście materialnym, opartym na przywilejach określonych grup, nie potrafiąc rozwiązać codziennych problemów zwykłych ludzi ani wielkich wyzwań, takich jak zmiany klimatu, ubóstwo, migracje, nierówności rasowe i płciowe… Lista jest długa.

Jednak nasze czytanie Biblii nakłada na nas obowiązek dostrzegania rzeczywistości ludzi cierpiących i mówienia prawdy z ich perspektywy. Jest to często niewygodne zadanie, ale z radością dostrzegam, że Kościoły angażują się w wiele działań na rzecz „mówienia prawdy” i „życia w wierze”.

W LCiGB staramy się wzmacniać świadomość w kwestiach niesprawiedliwości rasowej. Mam też nadzieję, że uda się nam stworzyć podobną grupę roboczą dotyczącą kwestii LGBT. Niedawno uczestniczyłem również w spotkaniu na temat rozbrojenia i pokoju, zorganizowanym przez osoby związane z Joint Public Issues Team (JPIT). W środku dramatycznej wojny w Ukrainie musimy działać na rzecz długoterminowych porozumień.

Nasza wiara w Jezusa Chrystusa tworzy podstawową solidarność z ludźmi w potrzebie. Staramy się widzieć prawdę w życiu ludzi, tak jak czynił to Jezus, i angażować się w tworzenie wolności dla uciśnionych. Jest to zadanie oparte na rzeczywistości łaski, którą otrzymaliśmy od Boga przez wiarę w Jezusa. Ta wiara daje nam wolność służby. Daje nam także udział w świętym darze nadziei — żywej i przemieniającej nadziei, która przekracza ograniczenia tego, co widzimy i co jesteśmy w stanie osiągnąć. Daje nam wolność życia w dziękczynieniu i uwielbieniu, tak jak czynimy to każdej niedzieli podczas Eucharystii.

Mamy więc rzeczywiste powody, by być wdzięcznymi za ważne przypomnienie Lutra o naszej zależności od Bożej łaski i wolności, którą otrzymujemy przez wiarę. Szczęśliwego Dnia Reformacji.

Pax & Bonum

Tor B. Jørgensen